ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

267

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

اين درب داراى پلكانى چوبين است كه به وسيلهء لايه‌هايى از نقره پوشانيده شده . بن ديوار كعبه را سنگهاى مرمرين پوشانده كه اين قسمت معروف به « شاذروان » است . بناى ياد شده جهت استحكام ديوارهاى كعبه ساخته شده است . اين قسمت در چهار طرف ديوار كعبه قرار دارد . در سمت شمالى ارتفاع پنجاه سانتيمتر و عرض 39 سانتيمتر ، در سمت غربى ارتفاع 27 سانتيمتر در عرض هشتاد سانتيمتر ، در سمت جنوبى ارتفاع 24 سانتيمتر در عرض 87 سانتيمتر و در سمت شرقى ارتفاع 22 سانتيمتر در عرض 66 سانتيمتر مىباشد . اين اندازه‌ها را در چهار سفر حج خود به دست آوردم . ابو حامد اسفرايينى و ابن الصلاح و نووى و ديگران چنين گفته‌اند كه : شاذروان قسمتى از كعبهء نخستين به شمار آمده و آن قسمتى است كه قريش به هنگام تجديد بناى كعبه عرض ديوارها را كم كردند و اين عادتى است كه در ساختمان‌سازىها ، معمولا اجرا مىشود . بنابراين شاذروان نزد شافعيان و مالكيان جزئى از بيت به شمار آمده و مطاف بعد از آن شروع مىشود ، در صورتى كه نزد حنفيان و حنبليان جزو كعبه به شمار نيامده است . البته در هنگام طواف ، احتراز از آن نزد آنان مطلوب بوده است ليكن در صورت عدم احتراز از آن ، موجب بطلان طواف نمىگردد . تاريخ ساختن شاذروان روشن نيست ، ليكن بارها شاذروان تعمير و مرمّت گرديده است كه از آن ميان مىتوان از تعميرات سالهاى 542 ه . و 636 ه . و 660 ه . و 670 ه . و 1010 ه . و پيش و پس از آن را نام برد . بر بيرون ركن جنوب شرقى كعبه ، حجر الأسود قرار گرفته است . ( تصوير در ص 268 ) ركن حجر الأسود نقطهء آغازين طواف به شمار مىآيد . حجر الأسود كه به رنگ سياه مىباشد ، يك متر و نيم از سطح زمين بلندتر است و در وسط فرورفتگىاى همانند كاسهء آب قرار گرفته . اين سنگ هم اكنون از هم جدا شده است . در سال 1290 ه . پوششى از نقره در اطراف آن به وجود آوردند كه اين پوشش نقره‌اى از وسط داراى منفذى دايره‌اى شكل به قطر 27 سانتيمتر است كه معادل يك وجب و سه انگشت مىباشد و به وسيلهء اين شكاف حجر الأسود ديده مىشود و مردم به